« مَنِ اسْتَغْنَى فِيهَا فُتِنَ ، وَمَنِ افْتَقَرَ فِيهَا حَزِنَ » ( كسى كه در اين دنيا غنى و بى نياز باشد در فتنه و بلا افتد ، و كسى كه نيازمند باشد غمگين است . ) « من استغنى فيها فتن » ; « استغنى » از « استغناء » به معناى بى نياز بودن است ; كسى كه ثروتمند است در فتنه است ، يعنى در بوته آزمايش است كه آيا اموال خود را در راه صحيح مصرف مىكند يا خير . معمولا ثروتمندان دنيا ياغى مىشوند و ثروت خود را در راه تمايلات شيطانى به كار مىبرند ، و اندك هستند كسانى كه ثروت خود را در راه خدمت به خلق خدا مصرف كنند . « و من افتقر فيها حزن » و كسانى كه مال و اموالى ندارند غصّه مىخورند كه چرا ندارند و مثلا فلان چيزك را چگونه تهيّه كنند . « وَمَنْ سَاعَاهَا فَاتَتْهُ ، وَمَنْ قَعَدَ عَنْهَا وَاتَتْهُ » ( و كسى كه در تحصيل دنيا مىكوشد و به دنبال آن مىرود به آن نمىرسد ، و كسى كه در طلب آن نمىكوشد دنيا به او رو مىكند . ) « فاتته » از « فوت » است ، يعنى كسى كه در به دست آوردن دنيا سعى و كوشش مىكند بسا از دستش مىرود ، هرچه تلاش مىكند به مال و مقام دنيا برسد بيشتر از دست او مىرود . دنيا منحصر به مال و ثروت نيست و مقام و رياست هم دنياست ، بعضى مال دنيا را طلب مىكنند و با مقام آن كارى ندارند ، برخى هم دنبال مقام دنيا مىروند ، هر دوى اينها يكى است و طالب دنيا بى بهره است . « واتته » از « مواتاة » است و گفته اند در اصل « آتته » بوده و همزه را براى تخفيف به واو تبديل كرده اند ; ( 1 ) يعنى و كسى كه دنيا را رها كند دنيا به سوى او مىآيد .

--> 1 - منهاج البراعة ، ج 5 ، ص 333